(BitArkivo.org) Popola Fronto - Numero 23, la 1-an de Oktobro (1937)

2.» JARO N.° 23

DUONMONATA ESPERANTO - GAZETO

1 OKTOBRO 1937

(NfPRfllA BC/LT ENO INTERmCIĤ PRt

t

HISPĤNĤ lukto kontrĥu lĥ fĥŝismo

KLDONO DE GiRURO
REOAKCIO KAJ ADMINI

mfm. i |H|Hp|L..J||HH[■ . jpL.

OIO: STRA.TO M A R, N

VALENCIA (Hi

ispamo

i

LA KAHLARIA PRHZO ESTAS BIFIMOA...

La voĉo de Hispanio ne kartavis, dum klara informo, ĉe kunsido de la
Sesa Komisiono de la Ligo de Nacioj. En la pompa kunveno sidis la centraj
politikaj figuroj el kvindek kvin naciaj delegitaroj. Antaŭ ili, Alvarez del Vayo,
veterano de la diplomata ludo, prononcis drastajn vortojn. Sen subtilaj eŭfe-
mismoj, sen retorikaj vualoj; donantc nomon de akvo al akvo k titolon de
krimo al krimo, la hispana delegito ja liveris tonon de digno al la Konfe-
renco. Liaj argumentoj, kiel bronzo, estis solidaj. Li postulis aplikon de la
konvencio, avertante al la miregita aŭdantaro pri la riskoj k danĝeroj de
vanaj malkonkretaj solvoj por konvfnki friponojn.

«Kion vi intencas fari?—li demandis—. Ĉu nur bedaŭri ĉagrenojn, ans-
tataŭ energie ilin eviti? Ĉu doni denove la aferon al la Londona Komitato?»

Tion jain oni faris antaŭe k nun la mondo povas rigardi k sperti la
fiaskajn sekvojn. Tro sate estas sciate, ke la fuŝa politiko pri la Ne-Interveno
nur taŭgis por eviti defendi la leĝon, en profito de ŝtata abomena perfido. La
skrupula rondo da pulĉinelaj komitatanoj, toleris, sub ŝajno de ignoro, la
daŭrajn elŝipiĝojn de kompletaj fremdaj divizioj k montoj da moderna per-
fekta materialo. La frivola komedio estas jam angora dramo, kiun riskas par-
topreni, kiel aktoroj k protagonistoj, ĉiuj proletaj eŭropanoj senescepte. Nia
delegito ĵetis la dilemon sur la tablOn, dirante: «Jen, aŭ la kunveno de la
Ligo de Nacioj aprobas agnoske la invadon de Hispanio, fare de Italio k
Germanio, aŭ konfesas sincere, ke la Ne-Interveno estas fiaskinta rimedo. En
tiu lasta evento, tuj k nepre oni devas restarigi la normalajn internaciajn
leĝojn favore al la popolo de Hispanio». . '

Nenion plul Nur rekta deklaro, por aprobo de la invado, aŭ nuda
kondamno k rapida puno al la ofendintoj. Hispanio, kun eleganta gesto,
rifuzis la ŝablonajn k nebulajn tekstojn de kancelaria prozo.

Nja popolo ne ahnozis favorojn nek privilegiojn al la kunvenintaj
nacioj. Gi ankaŭ ne vendis sian ŝtatan aŭtoritaton por aĉeti filistrajn poen-
tojn. Malgraŭ perdo, pro tio, de seĝo en la Liga Komitato, Hispanio neniam
vidis tiel brilajn reflektojn de sia brava silueto sur iu alia eksterlanda ekrano.
Hisp§nio, per buŝo kapabla de sia ĉefdelegito Johano Negrin, diris finfine
protokole ĉion, kion avidis diri ĉiuj hispanoj, ekde la komenco de la tragedio;
ĉion, kio jam brulis en krioj de indigno aŭ en mokoj de skeptikismo.

Statestroj de kvietaj nacioj mezuras prudente la vortojn. Johano Negrin,
socialista partiano k hispana ĉefiliinistro ne povis obei la stultan rutinon;

tial, ŝirante kadukajn normojn, li ebligis al pura
aero ventoli en haladza atmosfero. La hezitemaj,
ŝanceliĝemaj potencoj eble alarmiĝis iomete pro
la malofta spektaklo. Tio ne gravas! La faŝista
monstro jam vekiĝis; sekve, la «prudenta» celo
- eviti ĝenojn al ĝia dormo tute ne validas...

Denove ia sonora teinbro de Hispanio
estas alarmo k voko, por la demokrata mondo,
pri la suspektinda ludo de kelkaj ministroj,
uzante nur emfazan prozon de kancelarioj, kiel
celon al paco, antaŭ la gigantaj provokoj de
konataj landoj. Ĉu ankoraŭ ne komprenis nek
vidis la estontaj viktimoj, ke ĉiu plia cedo, ans-
tataŭ eviti militon, estas plia ŝlupo por la
incendio, kiu nepre atingos tiel ankaŭ ilian eta-
ĝon? Mizera paco estas tio, kio fatale atendas
■PJHIIH en vic<3 sperti la doiorojn de militol

johano negpin Ŝajuas nekredebla—estas memmortigol—

ĉefregistarano kaj Ministro de Finonco la obstino nenjel voli lerni per alies vundoj...

REKRUTOJ

La rekruto, en ordinara armeo, eatas
groteska figuro, kiu ŝafe suferas vangofra-
pojn k piedbatojn de kaporaloj K serĝentoj.

La rekruto, sub k<?pitalisfa reĝimo, estas
klasika simbolo de la iriviaia komikaĉa rolo,
kiun ofte plenumas la popolanoj por forĝi
siajn proprajn katenojn.

Tiu rekruto mem, post lacigaj ekzercoj
k absurdaj spertoj, fariĝas soldato al kiu oni
trudasfuri promeson al iu standardo leganfe
k relegante la frostigajn artikolojn de severa
kodo, kiu punas kruele, per la morto, ba-
nalan eraron aŭ kulpon. La soldato, eksa
rekruto kun scio pri la vivo de kazerno,
rigevas finfine Ia fieretan titolon de veterano;
sed lia veteraneco estas ja tro simpla kate-
gorio, ĉar fakte rekruto, soidato k veterano
estas nur tri elapoj, aŭ tri gradoj, de unu
sama bedaŭrinda estaĵo: meĥanika sklavo
uniformifa, sen homa personeco, por anal-

fabetaj generaloj k brutalaj oficiroj kiuj abo-

* •

mene k perverse devigas ilin ronipi la ĵuron
al !a flago k obeon al la leĝo, se liu flago k
tiu Ieĝo fariĝas emblemo k ŝtupo por etaj
modestaj aspiroj de 1’ popolo.

Tio okazis en Hispanio, kic perfida rondo
da feŭdaj militistoj ne bezoriis riski, por sia -
krimo, siajn proprajn korpojn. Naŭzinde ili
uzis la karnon de malfeliĉaj soldatoj nepo-
vantaj, pro sovaĝa disciplino, malebligi la
atakon al siaj civitanaj k sociaj rajtoj.

En Ia stratoj, la civila popolo—eterna
viktimo de leĝoj—detruis legendon, pri sen-
cela tumultemo, defendante epopee la nor-
malan ordon k la legitiniajn instituciojn. Pro
la kolizio fluegis Ia sango proleta, alta ^
prezo, kiun pagi3 la amaso por ŝanĝi detrue
Ia tradiciajn kontrastojn de la aristokrata
armeo: elegantaj k frivolaj estroj kunĉifonaj
k malsataj zuavoj... .

La ribelo estas nun intervena milito de
invadintaj faŝistaj ŝtatoĵ. Nia freŝa Popola
Armeo konsistas el larĝaj kontingenlcj da
Iiberaj homoj, kiuj volonte akceptas orga-
nizajn normojn por pli efika utilo de siaj
klopodoj. La kazernoj akiras aspekfon de
kolektiva kejmo por la novaj rekrutoj, kiuj
ne jarti plu estas pasivaj obeantoj, sed akti-
vaj kunlaborantoj de samklasaj oficiroj, tek-
nikaj kamaradoj en nia lukto kontraŭ ln
militistaj perfiduloj.

Sinsekve, kun digna mieno, la filoj el
popolo forlasas ordinarajn metiojn k atna-
torajn okupojn por plenumi devon kontraŭ
la fia kasto, ofendinta Iongtempe Ia junaĵn.
aĝojn de la tuta proletaro per vangofrapoj
de kaporaloj k piedbatoj de serĝentoj.

2

POPOLA FRONTO

La esperantistoj ankaŭ estas homoj, kiuj sentas
forte la instigon plenumi rigoran devon, kun ofero de
vivol Jozefo Serrano, entuziasma esperantisto k sentima
leŭtenanto de la Popola Armeo, ĵus mortis en la aragcna
fronto, en batalo kontraŭ la Faŝismo.

Li preskafl estis kunredaktoro nia, ĉar kelkaj anek-
dotoj k epizodetoj, kiuj aperis, sur la paĝoj de nia gazeto, esiis verkitaj de li
mem, dum paŭzo en la tranĉeo. Nobla junulo k fidela amiko, li partoprenis la
militon ekde la komenco; tre ŝate k simple ii ĉiam, diris, dum rapidaj forper-
mesoj, ke li duoblecele batalis: kiel persono por defendi la liberon; kiel
esperantisto por protekti la verdan steloijl

A1 lia frato, ankaŭ bona soldato k samideano, al liaj eksterlandaj kores-
pondantoj, ni esprimas dolorajn kondolencojn pro la perdo de amiko; sed
samtempe, ili k ni devas senti fieron pro ia digna morto de esperantista popot-
frontano, kiu montras ekzemplon k signas vojon, kiun ĉiuj redaktoroj de
POPOLA FRONTO estas pretaj sekvi, k eble baldaŭ sekvos, por alĝustigi prak-
tikajn agojn kun honestaj vortoj. Frata amiko Jozefo $errano, saluton al ci!

ESPERANTO-EKSPOZICK)
EN BARCELONO

La Kontraŭfaŝista Esperanto-
Komitato de Katalunio, kun la oficiala
k valora helpo de la Komisarejo por
Propagando de la Generalitato, aran-
ĝis imponan ekspozicion okaze de la.
50 jara ekzisto de Esperanto.

La Domo de la Ruituro, ĉe la
centra placo de Barcelpno. gastigis k
prezentis tre interesan materiaion k
ankaŭ ĝi estis soiena kadro por di*
versaj paroladoj k prelegoj de konataj
samideanoj k gravaj aŭtoritatuloj por
honori nian lingvon, eĉ dum la plej
furiozaj batoj de la milito.

La barcelona publiko, dum du
semajnoĵ, amase k interesplene vŝzitis-
la ejon, kie lertaj manoj lokigis tre
zorge la pruvojn pri la utilo k vivau*
tecode Esperanto, nia komuna ligilo..

tttIt^tvttttttttttttttttt vvrvn rrTTir r

ttttttvtttttvtttttttttt

Ni ŝuldas al nia Iiara Icgantaro ia deklaron de intima konfcso: Estas treege malagrablaj, al n’, la polemikoj pri la interna poliliko!

Ni scias ĝoje, ke ankaŭ !a internaciaj amikoj de Hispanio ne ŝalas tion. Sed, nia bulteno, reprezentanto de faskoda polencaj opinioj
—kiuj konsistigas absolute grandegan plimulton el ia nacio—ricevas sisteme krudajn atakojn deunu eekloro, sub preteksto de refuto al
kelkaj informoj rilate faktojn, pri kies virlo aŭ malvirto ni ne juĝas, sed pri kics ekzisto ni ankaŭ ne silentas. Siiento signifus rezignacion
antaŭ la kaprica aserto, ke la hispana Popolfronto estas nenio. Tamen, objektiva respondo ĉiam estas prezentata tuj kiel ofendo k pania
mensogo. Diskuto esias emo al lumo, sed disputo estas trc ofte danĝera dekiivo, pli domaĝa por sinccrulo ol por maliculo.

Kion do fari? Jen dciikata probleino, kiu obsedas nin jam de kelka tcmpo. Tial, kief provon de nova metodo, ni entreprenas la
malnovan sintenon! Ekde ia venonta numero, aŭ jam nun, ni promesas ne plu malpurigi paperon por viŝi kraĉojn konlraŭ nia gazeto kics
tasko plcnumenda estas informi, je la servo de la vero k libero, pri konkreiaj faktoj, sen atento al detalo ĉu tio plaĉas aŭ ne plaĉas ai
kelkaj monopolistoj de la popola revolucio. Nia silento tiel estos pli elokventa ol alies klaĉado! Bojo en la vojo estas pruvo de marŝo...

aaaaaaaaaAAAA/AAAAA'

POLITIKAJ NOTOJ

A En mitingo, kiun celcbris la Nacia
Konfederacio de Laboro (C. N. T.).
en Madrido la 5. de Septembro, la
eksministro anarkista Garcia Oliver
diris, ke «la Registaro, ironte al ue-
nevo, povas esti certa, ke la penso
de la antifaŝista Hispanio, akom-
panas k subtenas ĝin».

▲ Pietro Nenni, ĉefkomisaro de In-
ternaciaj Brigadoj verkis artikolon,
per kiu li salutas laude la interkon-
senton por komuna agado de la par-
tioj Socialista k Komunista (kion ni
konigis jam en unu el la antaŭaj

▲ Nia ĉefministro Johano Negrio
estas amase gratulita pro sia trafa
defendo en ĉenevo por la rajtoj de
Hispnnio. inter la telegramoj, kiujn
li ricevis, estas tre interesa tiu ĉi,
el la C. N. T.:

«Ni gratulas vin pro klara defendo
farita antaŭ Ligo de Nacioj. La anti-
faŝista Hispanio ne batalas nun kon-
traŭ ribelintaj samlandanoj, sed
kontraŭ itala k germana Faŝismoj,
invadintaj nian teritorion. Sciu la
mondo tiun veron k agu juste.—Nome
de Nacia Komitato de C. N. T.

Vazguez, Sekretario.»

numeroj) taksante ĝin kiel decidan
paŝon al la venko de la laborista
klaso en Hispanio.

▲ Joaquin Ascaso, eksprezddanto de
Aragona Konsilantaro, kiu estis ares-
tita, antaŭ kelkaj seraajnoj, sub sus-
pekto pri delikto, jus estas elkarceri-
gita ĉar li aperis senkulpa en la
koncerna afero.

▲ Largo Caballero, unu el la mem-
broj de la Delegitaro de U. G. T. (Ĝe-
nerala Unuiĝo de Laboristoj) k Gon-
zalez Pena, kiu kun aliaj kamaradoj
reprezentis Ia Socialistan Partion,
reveninte el Parizo faris deklarojn pri
la kunveno de la Internacioj. La im-
presoj, kiujn portis ambaŭ laboristaj
gvidantoj permesas esperi, ke la orga-
nizita proletaro tutmonda finfine
ekagos praktike.

▲ Okaze de la fondiĝo de la Junu-
lara Alianco, la Liberecana Junularo
aperigis manifeston, en kiu ĝi diris:
La venko pri unueco apartenas al
neniu. Ĉiuj junularaj organizoj faris
necesajn oferojn por neniel malebligi
la deziron de la tuta kontraŭfaŝista
junularc-». Jen bona vojo irenda!

▲ Luigi Gallo, komisaro de Interna-
cia Brigado, deklaris, ke la italaj.
germanaj k francaj volontuloj, kiuj
batalas en la Popola Armeo, havas
grandan simpation al la programo
starigita komune de socialistoj k
komunistoj en Hispanio, kies unuiĝo
donos ekzemplon k efikos vigle en la
respektivaj landoj.

▲ La junularo de la diversaj hispa-
naj Respublikanaj Partioj pritraktas
nun sian unuiĝon, cele al starigo de
unu sola Respublikana Junularo, dcs
pli oportuna ĉar ili jam aliĝis la Alian-
con de la Junularo, konsistigata de
respublikanoj, liberecanoj k mark-
sistoj, sub la signo de harmonio.

A Eti Ia vespera ĉiulaga katalun-
lingva gazeto de C. N. T. en Barce-
lono, «Catalunya» (Katalunio) operis
antaŭ kelkaj tagoj artikold, en kiu
Iroviĝas la sekvantaj vortoj:

«La procezo de spiriia transfor-
miĝo, kiu okazas en nia Organizo
esias evidenta. C. N. T. (k ne nur gi
sed ankaŭ la F. A. I.) kuniaboras
hodiaŭ pli dccide apud la regisfaro
de la Rcspubliko k apud tiu de ia
Gcneralitato ol tiam, kiam ĝi havis
siajn reprezentantojn en la regislaro».

%

/

N°. 23

PŬPOLA FRONfO

LA GAZETOJ DE LA FRONTOJ

La ĵunialoj dc la batalfrontoj ŝpru-
cis tre spontanee. Ĉirkaŭ tridek milit-
gazetoj aperis en la unua epoko. Oni
presis ilin modeste per skribmaŝinoj.
Tiuj, kiuj povis ampleksigi sian eldoa-
kvanton per multobligilo, ja estis
«luksaj» gazetoj. Ĉiuj estis publiki-
gataj en la fajrolinio. Kiam en Fe-
bruaro 1937. la Milicoj ŝanĝiĝis en
Regula Armeo, kelkaj el tiuj ĵurnaloj
malaperis kun la politika nuanco, kiu
naskis iiin. Aliaj transformiĝis je
unuecaj organoj.

De tiam restas ankoraŭ kelkaj ti-
toloj. La plej malnova ĵurnalo de la
Centra Armeo estas ĥoance (Antaŭ-
enmarŝo). ĉin kreis la milicanoj de la
«Kolono Mangada». Ĝia kvara nu-
mero, kiu estis ia unua datumita, sur-
havas la daton 8. Aŭgusto 1936. Gi
estis maŝinskribita k oni faris el ĝi du
kopiojn, unu por la arkivo k ia alia
por trairi de mano al mano inter la

batalantoj; poste ia ĵurnaio progresis
ĝis kiam ĝi povis akiri presilaron,
kiun oni instalis sur ŝarĝaŭtomobilo.
Njm,«Antaŭenmarŝo», dank’al la sola
subteno de la soldatoj estas unu el la
tri plei gravaj militgazetoj regule, ape-
rantaj ĉiutage. La aliaj estas «Avan-
gardo» k «La Voĉo de 1’ Batalanto».

La Centra Armeo eldonas la pli-
multon el la tuta militgazetaro. E1150
gazetoj, kiuj proksimume publikiĝas,
92 apartenasal la Centraj batalfortoj.
Tie, preskaŭ ĉiuj korpusoj, divizioj,
brigadoj k eĉ batalionoj havas sian
propran ĵurnalcm. La titoloj estas plej
variaj. Ordinare ili estas la samaj
nomoj de la taĉmentoj. al kiuj ili apar-
tenas. Aliaj konservas la nomojn de
la Milicoj, kiuj fondis iiin. Tiel, «Ŝtalo»,
«Ruĝaj Kugloj», «Oktobro». Kelkaj
havas, kiel titolon, neforgeseblajn
devizojn: «ili ne pasosb, «A1 la ven-
kol», «Ni pasosl». Multaj titoloj cstas

m utmmnmm ii—■ > mr MMMMi

kvazaŭ simboloj de nia lukto: «Fajro»,
«Fero», «Unueco», «Atako». Ekzistas
trafaj titoloj, ekzemple «Montsupro»,
organo de alpina bataliono, kiu pos-
tenas en neĝa regiono.

Tiujn gazetojn, kompreneble, tuŝis
la reformoj pri disciplino k unueco,
por kiuj ili mem pledis. Nun ilia publi-
kigado sekvas la normojn starigitajn
de la Komisararo. Tiu organismo
gvidas, per siaj oficialaj ĉeforganoj
«Avangardo» k «La Voĉo de T Bata-
lanto», la tonon por la ceteraj gazetoj.
La politikaj komisaroj mem estas la
direktoroj de la ĵurnaloj, per kiuj ili
sin helpas en sia ofica laboro. Kelk-
foje la komisaroj sin anstataŭas per
lertaj kunlaborantoj, ĉerpitaj el la
trupo. Ĉiu soldato rajtas verki por la
gazetoj. La gazetoj estas disdonataj
senpage. La eldonkoston oni pagas
per libervolaj mondonacoj de la sol-
datoj. Se tio nesufiĉas, oni kovras la
elspezojn per kroma helpo de la por-
propaganda buĝeto, pri kiu disponas
ĉiu komisaro por sia kleriga tasko.

KRUfcLA KOMPATO

DENOVE PRI LA INFANOJ

Sub la titolo «Barbara Humaneco», subskribita de
Mary Saran, aperis, en nia estimata.kolego «La Kritika
Observanto», artikolo montranta la metodojn, per kiuj
la anglaj katolikaj ekleziuloj praktikas la kristanan kom-
paton al la infanoj, rifuĝintaj el Hispanio. E1 tiu arti-
kolo ni represas la sekvantajn paragrafojn:

«Certe, se ni serioze pensas pri tiu afero, ĝi montras
nur la hipokritecon de tiuj, kiuj ignoris - sian politikan
respondecon, pasive aŭ aktive heipante al Franko, k
nun provas*kaŝi sian vere barbaran konduton sub la
ŝajno de humana kompato.

La plej hontegan ekzemplon pri tia «Barbara huma-
neco» donis la katolika eklezio, kiu estas kulpa ne nur
pro sia konsento pri ia miiito, sed ankaŭ pro fanatika
subteno al Franko. Nun la angla ĉefepiskopo Hinsley
faras petegon post petego pri mondono, por helpi al la
baskaj infanoj. La motivoj de tiu vere kristana kompato
estas malkaŝe konfesitaj. La animoj de tiuj kompatindaj
infanoj, kies korpoj saviĝis de la bomboj de Franko,
devas esti ŝparataj por la eklezio, k tiel por Franko, por
kies venko, super «la vortoj de kontraŭ-Dio, kiuj puŝis
Hispanion al sangverŝo», la katolikaj episkopoj konsilis
al siaj ŝafaroj, ke ili preĝu. La angla Catholic Timee,
skribas:

Ne nur Ia maferiaj bezonoj de la 4.000 infanoj estas
endanĝerigitaj. Multe pli gravegra estas la danĝero por ilia
religio... Ekzistas multaj homoj en nia Iando, kiuj sub pre-
teksto de filantropeco, ekspluatados tiujn infanojn por siaj
propagandaj celoj. Korr.unistaj organizoj jam serĉis kclkajn
el tiuj infanoj... Ĉiu iometo da katolika helpo por tiuj infanoj
baras la vojon, laii kiu ili povas iri en ne-katolikajn, kelk-
foje en malpiajn manojn. Tiu scio instigas la hierarkion, fari
pluajn postulojn pri katolika almozdonado.»

Oni petas pri katolika kompato, por ke oni povu
pligrandigi katolikan ir.fluon en la Komitato por la
baskaj infanoj. Cafhoiic Times raportas kun kontento,
ke «membroj de la komitato estis impresataj de la kato-
lika alvoko». Sed, en Londona centro por hispanaj
rifuĝintaj infanoj, konstatis ke: ‘ • .

«...el la 515 baskaj infanoj... nur 17 ĉeestis la meson,
kvankani fakte ĉiuj cerfe estis baptitaj katolikoj. Nenio
rnontras pli klare la urgan neceson dejingla katolika helpo
por Ia protekto de ilia religieco.»

Baptitaj katolikoj, kiuj rifuzis la mesonl tio indikas
«komunistan venenon». Pri tio parolis la episkopo de
Southwark (Anglio) en katolika. kunveno, en kiu oni
kolektas monon por la baskaj infanoj. Tiu cinika saukta
viro unue bedaŭris, ke la baskaj infanoj devis veni al
Anglio, ĉar kvankam tio apenaŭ sonas kredebla:

«estis ilia devo resti hejme aŭ kun la generalo Franko.
Oni povas fidi lin. Li estas bonega katoliko, kiu faris sian

plej bonon por Dio k sia lando, k li estas lute preta prenl

• # *

fiujn infanojn.»

Sed daŭrigis la episkopo:

«...ĉar ili ĉiuj estas ĉi tie... nia devo estas protekti ilin
k eipreni Ia komunistan venenon el iliaj animoj k resendi
ilin al Hispanio kiel bonajn katolikojn.»

. Ĉu ne jam venis tempo por ĉiuj veraj kontraŭ-
faŝistoj, malkaŝi tian barbaran humanecon per vortoj
tute klaraj k malebligi, ke la katolikaj amikoj de Franko
havu ian influon al la infanoj, kies gepatroj en Hispanio
batalas k mortas dum la lukto kontraŭ la Faŝismo?».

Tiel finas la artikolo. Ni limiĝas al tio, prezenti al
la toleremaj nefanatikaj katolikoj, honestaj personoj, kiuj
ne volas devige trudi la katolikismon al ĉiuj homoj sed
kunvivi harmonie kun alireligianoj k liberpensuloj, tiun
kazon pri perfortigo al konscienco de infanoj, edukitaj
de gepatroj nekatolikaj, k la provojn encerbigi al ili
religian kredon kune kun la intenco konvinki ilin—ilin,
kiuj mem spertis la teruraĵojn de la murdanta faŝismol—
pri tio, ke generalo Franko estas «bonega katoliko k
bonega patrioto». Oni ne povus elekti pli maltaŭgan
procedon por katotikigi tiujn infanojn. Aŭdante tiun
laŭdan esprimon por la hombuĉisto Franko, la infanoj
nur povas senti pli fortan malamon al tio, kion repre-
zentas la malbenita vampiro, k eĉ se ,oni devigas ilin
ĉeesti la meson, streĉi siajn pugnetojn en simbola gesto.

i

• **r

<V*«vt***

M •W)“' j : ,it itn

m

— .

&

Variantoj en Ja Temo

Laŭ publika anonco de nia Minis-
terio por Defendo, pere de Internaeia
Ruĝa Kruco, estis ŝanĝitai sep avia-
distoj de Franko, ĉiuj fremduloj, kon-
traŭ sep res^publikaj aviadistoj, ĉiuj
hispanoj.

Du ei niaj aviadistoi, tuj kiatn ili
alveriis en Hendaye (Francio), antaŭ
nia konsŭlo faris 'deklaraciojn, kiujn
poste ili konfirmis antaŭ la enlandaj
aŭtoritatoj.

«Ili estis kaptitaj— jen la deklaroj
—la 2. de Novembro en provinco de
Segovia k tuj kondukitaj al Salaman-
ka, Ide ili kuŝis en malliberejo ĝis la
16. de Marto, kiam kelkaj germanaj
poIicis + oj kondukis ilin al urbo As-
torga k poste al haveno de Vigo.

En tiu haveno ili estis enŝipigitaj
en gerinana ŝipo «Rolandocrk» matri-
kulita en Bremen, kiu kondukis ilin al
Hamburgo, ili elŝijuĝis tie, la 31. de
Marto. Oni kondukis ilin ai subtera
karcero, en kazerno de la politika
polico Gestapo, kie nur oni donis al
ili unu terpomon po tago k po per-
sono. Nur dum 8 tagoj iii restis tie,
sen ajna komuniko, k poste ili estis
transportitaj al, Berlina karcero.

Duin tri monatoj ili loĝis en tiu
malliberejo, kie ili estis p!ej grave
turmentitaj, ĉiutage ili estis trude pe-
tataj konigi militajn sekretojn. Ree lc
ade oni demandis al ili pri situacio,
nombro k defendokapabio de respu-
blikaj aviadkampoj.

. Fine de Jupio, k per trimotora
aeroplano, ili estis kondukataj al
Romo k poste al Gaeta, kie ili povis
konstati ke la tiea malliberejo estis
plenplena de italaj soldaioj, kiuj ri-
fuzis iri al Hispanio. ;

Ui restis en Gaeta ĝis la 15. de
Julio, kiam per alia aviadilo ili estis
transportitaj al Pollensa, en insulo
Maljorko, el kie—ankaŭ per aviadilo
—ili vojaĝis al Ceuta k Cadiz. En ĉi
lasta urbo, ili estis adiaŭitaj de fa-
ŝistaj aŭtoritatoj k dum tiu lasta mo-
mento, germana militisto pctis al ili—
promesinte mondonacoii--pri forflugo
al faŝista zono kun respubiika avia-
dilo. E1 San Sebastian, per vagonaro,
ili vojaĝis al franca urbo Hendaye.»

E1 ĉio tio, oni konkludas ke Frariko
liveras militkaptitojn al germanaj po-
licistoj, ke cni transportas ilin per
germanaj ŝipoj k oni enkarcerigas
ilin en germaiiaj malliberejoj, kie oni
turmentas ilin militcele. Poste Ger-
manio cedas la kaptitojn al Italio.

Neniam okazis io simila en la
mondo, k ni rezignas plie komenti
tiun monstran sintenon de ĉiuj, kiuj
intervenis en la afero. La sentema
leganto tion jam faros tuj k siariske.

£ Ĉ PIO L A F R O N T O

antaro

De nia bonega kunlobcranto k estimata administracia Peranto en
Nederlando, k-do. Petro van der Ptank, ni ricevis jenan raporton
s pri ia resumoj de tiu grava kunveno, kiun li protokolis.

En Roterdamo, dum la SAT-Kongrcso, kiun parlopren.s oficiale du redaktoroj de
POPOLA FRONTO, ni okazigis kunvenon, por ke niaj abonantoj k legantoj havu bonan
okazon diri siajn opiniojn rilate Ia gazeton. ĉeeslis proksimume cent gekamaradoj el 11
diversaj landoj. ĉoje ni konstatis, ke ĝuste la terorlandoj, kie nia organo suferas malper-
meson, eslis reprezentataj. K-do. Hernandez (Vaiencio) skfzis la historion, kiu pravigis la
aperon de nia bulteno. Tre detaie li rakontis pri !a celo k alta valoro de Esperanto,
hodiaŭ, por la laboristaro. «P. F.» ne estas regala de partifanalikuloj sed nur de kama-
radoj, kiuj konscie k celtrafe laboras por iiberigi la hornoj;! deiiiaj kiasmaiamikoj. Hispana
afero estas ankaŭ ĉies problemo solvenda, ĉar post malvenko, la faŝismo ja ne estus sati-

'i

gita k la vico eslus verŝajne tuj al unu el ceteraj landoj, kiuj nun estas fieraj ne havante

potencan faŝismon. K-do. Bosch (Valencio) urĝe petis sugestojn, kunlaboron k ĉion, kio

< > * .

estas necesa por aktuaiigi, plibonigi la gazeton. Ne lasu nin hcjmenveturi — li diris—kun
malplenaj valizoj, sed kaptu la okazon ŝarĝi nin! K-do. $uggar (Anglio) opinias, ke la
gazeto estas bona laŭ enhavo k stilo. Sviso parolas.pri la bela efekto de <P. F.» en landoj,
kiel Svisio, kie ĝi estas malpermesita; ĉiu kaptas Ia okazon k akurate zorgas, kela enhavo
estu di 3 vastigita. VVijnmans (Nederlando) insligas fiksi abonprezon, per kio la enspezoj
certiĝas. De Briujn (Nederlando) subtenas fiksan obouprczon k ne ŝatas la spritaĵojn en la
gazeto, prefere ĝi restu objektive informa k klopodu grandigi la formaton, kiun II opinias
neplaĉa. Ten Hagen (Nederlando) esprimas !a deziron ne plu emr.eti polemikaĵojn en
«P. F.», kiel la «Publika Letero». Tion apogas svisa kamarado. Zaandam (Nederlando)
plendas, ke la aktualeco de Ja gazefo ne taŭgas, k ke ĝi nepre devas aperi ĉiusemajne.
Sekcio 2 F. L. E. Rotferdam diras, ke ĝi ricevas regule 10 ekzemplerojn k ĉiu, kiu aeziras
povas regule ricevi ĝin. Oni pagas laŭ bonvolo, sed akurale ni ĉiam povas forsendi monon.
Atia roterdamano tre Iaŭdas *P. F.» kiel sendependan organon kun Ire bela k bona enhavo;
la kritiko esfas nur pri la rilatoj inier Ia diverstendenculoj, kiuj ĉi tie en Holando estas
malbonegaj. Ĉu ankaŭ en Hispanio ili statas tiel? Oni publikigu ion pri la rilatoj inter kom-
partianoj k socialdemokratoj k. t. p. La katolikoj ĉiam atakas nian movadon. ĉu eblas sciigi
detalojn pri iliaj agoj por k kontraŭ la nuna registaro?’lu pledas por pli da spritaĵoj en la
gazeto. K-do. Hernandez ai ĉiuj demandintoj: «P. F.» estas organo de serioza laborista
Esperanto-organizo en Valencio. Ni forte sentas !a rpspondecon pri la enhavo k penadas
kontentigi ĉiujn pelojn. Pri la financa situacio, ni jam multe pritraktis k diskutis sed se ni
estus fiksintaj abonprezon, multaj amikoj ne plu ricevus Ia gazeton, pro sia maleblo pagi
ĝin. Ĉiu helpu Iaŭpove k liel Ia afero reguliĝas aŭtomate. Kiu ne povas pagi iom, tiu sub-
tenu nin almenaŭ morale k per propagando, sed bone komprenu, ke multaj moneretoj
fariĝas kapitalo k ni faras k faros Ia bultenon pli aŭ malpli ampleksa, laŭ la monrimedoj
pri kiuj ni disponos. Baldaŭ estos publikigata la financa bilanco dum ĝia unua eldonjaro,
ĉar ni havas nenion por kaŝi. La formato devas resti Ia sama, taŭga por bindado k §imila
al aliaj Esperanto-gazetoj. Cetere pri papero, ni nehavasiion, kion ni volas. La provizo
de papero en Hispanio estas tikla afero ĉar tiurilate en nia iando kreskas !a malfacilaĵoj, k
ni devas kontentiĝi per tio, kion ni lrovas. «P. F.» ne estas iaterdenca, ĝi riiatas lojale
al Sindikatoj k Partioj diversaj, al kiuj apartenas jam delonge la kamaradcj, kiuj prizorgas
la gazeton. ĉi ne reprezenta3 iun sektoron, sed ĉiujn, kiuj batalas kontraŭ Ia Faŝismo. La
politikon de !a nuna registaro ni subtenas, same kiel ni fervore subienis Ia anfaŭan regis-
taron sub prezido de Largo Cabailero kun anarkistoj. Nun Ia anarkistoj, kLargo Caballero
mem, restas ekstere ĉar iii volonte rifuzis partopreni !a novan kabineton. Ekde la komenco
de la milito, tuj post ekspiodo de ia faŝista ribelo, tio estas preskr.ŭ ekde la unua numero
de «P. F.», ni estis fidclaj defendantoj de ĉiuj registaroj, kiuj sinsekvis en Hispanio, ĉar
ĉiuj ili estis k estas lojalaj k fidindaj por la popolo. Ni apogas la registaron, ĉar ni firme
kredas, ke sub ĝia gvidado unue ni devas zorgi, ke Hispanio estu libera je siaj invadintoj
k la proletaro de siaj klasmfclamikoj, kiuj okaze de sia venko ja forprenus el ni ĉion, kion
ni akiris. La popola fina venko obseda3 nin. Ni ŝatas vivi libere k por efektivigi ĉi tiun
Iiberon, ni momente ege suferas. Vi Ĉiuj, laŭ forto k kapablo helpu, ke nia batalo ne
estu vana. Vivu do la Popolfronto!

‘ PETRO van der PLANK

I ' V

NOTOJ DB LA REDAKCIO.—Ni kore dankas k-don. Van der Plank pri Iia
raporto k ni devas aldoni: ke Ii, pro troa modesteco. silentis niajn laŭdajn kdankajn
esprimojn dum la kunveno, al li mem k al ĉiuj niaj holandaj kunlaborantoj, speciale
pri la nederlandlingva eldono de «P. F.», kies sukceso progresa.s dank’ al ilia
sindono k laboremo. Aliflanke, li forgesis verŝajne, diri, ke oni diskutis pri eventuala
enmeto de ne-hispanaj originaloj en la nederlanda Tilio k estis decidite ke, laŭ inter-
konsento, kiam oni ekentreprenis liun eldonadon; la nederlandlingva eldono de Ia
gazeto restu fidela traduko de la esperantlingva originalo. Aliel ĝi perdus sian
devenan valoror. k cĉ sian ekzistopravon. La eldonistoĵ estas rajtigitaj de ni, enmeti
laslhoran novaĵon pri la niililo aŭ en rilalo kun ĝi, por aktualigi pli bonela gazeton,
sed la cetera teksto de ilia eldono esiu ĉiam kopio de la originala fonto, kiu
ekfluas inter la rokoj de Ia hispanaj okazintaĵoj, akirinte per tio plenan aŭtoritaton.

Via helpo al Hispanio estas apogo a! la muro dejendanta vian pacon!

r

P'0,P OLA FftONTO

5

nia koro,jen

LA ĈEĤOSLOVAKA STANDARDO FLIRTAS FUNEBRE...

Ĉehoslovakio funebras. Masavvk morlis! ne lemas nun pri ŝablona paloso okaze de Ia morto de ordi-
nara ŝtalesiro. Masaryk, dumviva prezidanto de la plej juna cŭropa Demokratio, e^tis, k daŭre restas tiel,
ekzemplodona figuro pri politika honesteco pcr ĉiuj liberalaj personoj k progrcsemaj homoj de la tuta mondo.

Masaryk, delikata spirito, klera aflioro de valoraj verkoj pri hisforio k filozofio; plej alta simbolo de
futa nacio, estis ĉiam tiel modesta ke neniam li forgesis sian humilan devenon. En lia koro neniam velkis
la amo por la libero de ĉiuj popoloj ĝernantaj sub premo dc tiranio.

Masaryk gardis ĝentilajn pensojn por Hispanio. En nia kapo aperas nun la rememoro de frazo lia kiam
Ia hispana reakcio, en Oktobro 1954, sufokis revenĝe la proteston de la rninistoj de Asturio. La simpatia avo
de Ia Demokratio ne konsideris baron ,okupi superan ŝtaian postenon por ĉizi jenan belan penson: «Ne taŭgos
la malkuraĝa revenĝo de tiuj, kiuj nun sin kredas ĉiapovaj. La vera polenco cstas ĉiam apud tiuj, kiuj, sen
oficiala povo, estas pretaj gajni respekton per noblaj k sindonaj gestoj».'

La hispana popolo ne povas forgesi tiujn ĉi vortojn! Hispanio, kun ŝirantcj vundoj, defendes surkruda
tereno, la principojn, kiuj estis akso nefieksebla por la imitinda vivo de la Hoino, kiu ĵus mortis...

En la universala koncerto de kondolencoj, POPOLA FPONTO sobre k respekte vibrigas la kordojn de
bedaflro k ĉagreno je nomo de tiu sana esperantismo, kiu aktive uzas siajn defendokapablojn por akiri rajton
k meriti ekziston inter la popoloj kun digno k libero. Samideanoj k amikoj el Ĉeĥoslovakio, jen nia mano, jen
nia vivo por eviti makulojn al la doktrinoj de Ia kara Tomaso Masaryk.

ri5...

KOMAMTB WALTt

(De llya EHREMBURG)

La faŝistoj alproksimiĝas. Neniu restas en la vilaĝo
krom la stabo de la kolonelo k unu maljunulino surda.
Ĉe la preĝeja turo estis nesto de cikonioj. Oni sternis la
turon. Inter la ruinoj, kuŝas la mortinta birdo kun la
beko malfermita. La kugloj zumas en la ŝpinejo k tra-
boras la murojn. Ĉiunokte la maŭroj sin trenas, el siaj
tranĉeoj. La proksima urbo estas defendata de bataliono
da ministoj. Naŭ, dek, dek-unu tagoj.... La loĝantoj for-
gesis jam, kio estas dormo. Ĉiuj havas ŝvelintajn k
ruĝetajn okulojn: ĉiuj estas senfortaj. Restas nenio por
manĝi krom biskvitoj.

La malamiko decidis sieĝi la r^bon. Nun ĝi premas
ĉe la ŝoseo, kiun defendas la bataliono de Walter.
Hieraŭ ili perdis la toinbejon. Ĉi matene ili rekonkeris
ĝin. La obusoj malfermis la tombojn. Oni vidas sekajn
ostojn k, apud tio, kadavrojn. Enterigo ne eblas.

Oni diras: —Estas necese evakui la jrbon. Nek
venis nek venos helpo. Se «1a aliaj» prenas la ŝoseon,
ĉiuj ni falos kiel en retkaptilon. Kaj, kiamaniere kon-
servi ĝin? La «aliaj» havas aimenaŭ kvcr mil maŭrojn...

Walter respondas: —Ne klaĉu. Ni ricevis ordonon,
do ne decas nun diskutil — Iii ree venos ĉi tiun nokton.

—Nu, bonel Kio plej gravas nun estas trovi tuj
bonau cigaredon...

Nokte. Subite komenCas pafado. Terura pafado.
ŝajne, la «aliaj» decidis okupi la ŝoseon je ĉiuj kostoj.
Niaj soldatoj respondas malvigle. Malabundas kugloj k
oni devas ŝpari ilin.

Frumatene kamarado Gotnez venas kurante. Pro
emocic, li preskaŭ ne povas parolŭ —Ili foriris! ili foriris!

En la kontraŭa flankc, efektive, estas la tranĉeoj
forlasitaj, kadavroj, matracoj, pikildratoj... La rnalamiko
ne Sukcesis persisti antaŭ nia kontraŭstaro. llia nokta
atako nur protektis retroiron: — Antaŭen!

Dum unu tago oni marŝas dek-du kilometrojn. Oni
tranoktas en la vilaĝo. Kiam la batalo komencis, la
kamparanoj disiĝis plurdirekten. Nun ili revenas, por-
tante panon, ovojn k vinon por la soldatoj.

La ĉefo de la bataliono nomiĝas Pardos, juna mi-
nisto el Linares (*). Li demandas al Walter:

— ĉu vi estis en Moskvo? —Jesl

—Ja, oni ne emas morti! Mi ankoraŭ nenion vidis
dutn mia vivo... •'

Wĉilter, ridas: —Kial morti? Se ni sukcesis hieraŭ
savi nin, jam nenio nin trafos...

— Kiel bone tfi lernis la hispanan lingvon!

La ministoj ridas. Ili kantas ĥore. La melodio estas
malĝoja. Ili kantas, ke neniam la maŭroj trairos la
«ponton de la Francoj» (**).

—Diru, VValter. Kion vi faros post la milito?

—Mi revenos en mian landon. Tie ankoraŭ mi luktos...

Pardos diras, konfuzite: —Ni iros tien kuti vi...

{•) Provln%o jaen, Hlspdnlo. (••) 3up«r riv«ro Mdnzaner%jf apud Madrldo.

Ĉiuj kantas: Kantoj pri la ĝardenoj de Granado,
pri iu mokema knabino, pri ŝafgardisto,-kiu trovis liufo-
feron... Wa!ter estas ĝoja hodiaŭ. Por li la estinto ne
plu ekzistas... persekutoj, karceroj, izoleco. La amalino
vivas k ŝi venos baldaŭ al Hispanio. La urbo esias
defendata sukcese... —Baldaŭ ni kantos en Korriobol
Aŭdiĝas ŝafa bleko. Walter, kuŝanta sur la malsekeca
pajlo, ekdorme ridetas en la malhelo.

Walter ne plu vekiĝis. Peco da bombo rompis lian
kranion. Apud la ĉerko staras la polo Jan. Li tukumas
sian nazon... La larmoi sufokas lin.

Frumat^ne foriris la bataliono. Oficiro kunvokis
ĉiujn: —La komandanto...

Neniu scias, kion li intencis diri; Iom da tempo Ii res-
tis silenta; finfine li raris geston per la mano k komandis:

— Ekmarŝu!

Hieraŭ la bataliono marŝis kun kantoj. Hodiaŭ ĝi
remarŝas silente. La sarna penso Okupas ĉiujn kapojn...

La korpon de Walter oni portis al la urbo. ĵus
hieraŭ, la faŝistoj estis repuŝataj k la vivo tie eknorma-
liĝas. La laboristoj ekzamenas la maŝinojn.

Lajcolonelo apudiras la ĉerkon. Li staras rigide, la
pugno ĉe la viziero. Liaj lipoj tremetas. Poste, kun res-
pektema timo, alproksimiĝas la laboristoj. lli forŝiris
multajn papavetojn el la kampoj. Nun ŝajnas, ke la ĉerko
estas ŝprucigita per sangogutoj. Jan demandas:

—Kien ni portos lin?

Oni lokigis la ĉerkon en la lernejo. La tegmento
estas truita per bombo. Iu laboristino mallaŭte diris al
la kolonelo: —Morgaŭ ni eklaboros... militlabcrcn...

Kaj subite ŝi aldonas: —Malfeliĉa germanol

Poste oni kondukis la kadavron al Valencio. En la
vilaĝetoj, la kamparanoj aliris ĉe ĝia paso. —Kion vi
portas? Jan respondaS: — Batalinfon! La virinoj, kun
kruĉoj surkape, haliis k spiregis dolore. Ili diris al siaj
iufanoj: — Rigardu! La viroj, faliginte la fosilojr,, serioz-
miene levis la pugnojn.

Trapasante en Albacete, venis soldatoj de kelkaj
brigadoj. Ĉiuj kantis «La Internacion». Vundito kun tuko
en la kapo ripetadis flustre: — La kamarado Walter... /

En Valencio, marŝis milita muzikistaro post la
ĉerko. Silentego regas. La fiagoj restas seuflirte. Majoro
Martinez, devas fari paroladeton. Li scias, ke tiuokaze
oni ĉiam pritraktas la vivon de la koncerna homo.

Li demartdas al Fritz: —Kion li faris antaŭ ol 1a
milito? Fritz respcndas: —Mi ne scias.

Sed tuj li aldonas: —Kion li faris? Li ĉiam luktadis...

Kamarado Martinez ne scias paroli. Li estas astu-
rano, ministo. Nun li estas tankisto. Li memoras pri la
vizaĝo osteca k seka de Walter, pri lia cikatro en la
kapo, pri lia modera voĉo...

Martinez diras: -K-do. Wa1ter
venis helpi nin. Sian tutan vivon li
bataladis kontraŭ la Faŝismo, k li
mortis en la milito^.. Iu ekploras,
sur la fono el laŭra bruna verdo
kun brilo de rozoj k bajonetoj...

''&*• <
* j* *r.

* • • rivj ;• •■ .*;*• ♦V'- : •• - • • »*jt: n •;«•:

«BMHiir

. i

POPOLA FRONTO

POST LA KONORESO EN ROTERDAMO

PECO DE KLASBATALO

S-ro. Bas Wels estas eminenta komedianto, tiel en
laborkunsidoj kiel en gajaj vesperoj por kongresfinaj
festoj. Li ne volas esti nur aktoro sed aspiras ankaŭ
esti aŭtoro, li verkis tiucele bombastan leteron por nia
kolego «Informa Bulteno» de Barcelono. Ni bedaŭras,
ke ni ne povas foruzi tro da spaco por reliefigi la talen-
ton de tiu virtuozo de la deklamarto k de la emfazo.
Tial, nia komentario estos mallonga k facile kompre-
nebla por ĉiuj ĉeestintoj:

Nia k-do. Hernandez intence forsilentis la inciden-
tojn de Majo, kiam Ĵi priskribis la antifaŝistan popolan
spiriton en Hispanio; kial? linue, ĉar li volis eviti even-
tualan polemikon inter malsamopiniantaj kongresanoj.
Due, ĉar lia celo estis bildigi la unuecan lukton—ne la
kverelajn diverĝojn — kontraŭ la komuna malamiko,
unueca bafalo, kiu fakfe ckzisfas, malgraŭ la diverseco
de partioj k skoloj. Trie, car e-ro. lile/s, kielPrezidanfo de
!a 0. K. K. per lefero, kiun /i esfis sendinfa al ni, petis nin
ne fuŝi politikajn temojn por ne endanĝerigi la Kongreson
per ebla interueno de policanoj.

Pro tio, k-do. Hernandez pledis porla «sennuanca»
antifaŝismo hispana sen distingoj. Tamen, s-ro. Wels,
forgesinte sian rekomendon trovis nian priskribon fro
bela oŭ iro honesta k prezentis sian panoramon, endan-
ĝeriganfe /i mem la Kongreson. Jen Ĵiaj , propraj vortoj:
«Tiam la Prezidanto de 6. K. K., kiu tiel multe pledis por
la ordo, kamaradeco k harmonia sfero en la Kongreso,
petis la parolon k tuŝis la aferon, kiu dum duonhoro
boligis la animstaton de la kongresanoj k endanĝerigis
ĝisnunan plejharmonian Kongreson...»

Cetere, POPOLA FRONTO neniam nomis la kata-
lunajn kamaradojn «spionojn de la faŝismo». Diri tion,
estas insidi senpruve, eĉ se oni svingas la tutan kolekton
de «P. F.» Aliflanke, ne la Prezidanto de la laborkun-
sido avertis s-ron. Wels, sed s*ro. Wels avertis la Pre-
zidanton, ke «oni tuŝas danĝeran temon»—k estas li la
unua, kiu ĝin ektuŝis!—. Laste, la Prezidanto ne retlris"
la parolrajton al k-do. Hernandez, kiu refutis, ĝis la
fino, la malicajn «refutojn» de s-ro. Wels.

Pri la mono. Ni nek volis, nek petis, nek pensis,
nek esperis, ke oni donu ĝin al nia gazeto. Se ni estus
ricevintaj ĝin, kun konkretaj instrukcioj <Le la Kongreso,
ni estus plenumantaj la koncernan mandaton.

Hernandez ne diris eĉ unu solan vorton pri la

mono. Akuzo en tiu direkto estas simpla kalumniol

*

S-ro. Wels finas sian leteron dirante, ke S. A. T. ne
toleras «faŝismajn agojn de kia ajn koloro.» Nu, bone. Cu
per tio li aludas nin, kiel reprezentantojn de iu elpensita,
en lia kapo, «popolfronta faŝismo»? Tiuokaze, x la afero
estus tiom sprita, ke ni havus ridon por la tuta jaro.

La legantoj, konkludu kiakoloran faŝismon oni
servas per tiuj disigaj procedoj, prezentataj tre ruze
kiel «peco de klasbatalo».

Kia forta imagpovo! Kia flatadol Kia haladzol

POPOLA DIPLOMATO

Bolŝeviko, en rolo de diploniato,
estas nova popola elemento, kiu detruas
ĉiujn klasikajn normojn de la Diplomalio,
speciala arto, ĝis nun, por lrompi k men-
sogi per solenaj riverencoj.

Liivinof estas internacia delegito de
ĉiuj suferantaj popoloj. Lia sperto mal-
kovras intrigojn. Per kuraĝa apliko de la
vero, eĉ kun sprita akcento, li ŝiras vua-
lojn el hipokritaj promesoj. Ĉiuj anti-
faŝistoj scias, ke Litvinof deĵoras kons-
tante en grava tranĉeo por observi k
nuligi la paŝojn de Hitler k Mussolini,
danĝcraj pulĉineloj de tragika farso, kies fadenojn Litvinof ĵus
fortiris. Tial li estas ja tre muite amata de la hispona popolo!

r Bio kaj Cezaro

Speciale dediĉita al FUKEano,
(Ĉe Flandra Katoliko).

Kolektive, la hispanaj epis-
., , j^ , kopoj dejorantaj en la raŝista

jcammo i, kampo verkis publikanleteron

adresatan al la katolikoj de la tuta mondo; Per ĝi, tiuj
altaj ekleziuloj prezentas tezon por pravigi la ribelon de
Franko. Ili diras aplombe, ke tiu ribelo estis absolute
necesa «por eviti komunisman revolucion k savi la reli-
giajn k naciajn tradiciojn de Hispanio.»

La letero de la episkopoj pruvas ankoraŭfoje, ke la
Katolika Eklezio en Hispanio estis ekstreme reakcia,
forte ligita al la kapitalismo k al la grandbienularo. La
hispana ekspluatanta klaso sin apogis sur du kolonoj:
la ekleziularo k la civilgvardio. " ;

Kiaj estis la bazoj de la socia vivo en Hispanio?:
Industrio posedata de eksterlandaj kapitalistoj. Kampa-
rana proletaro, kiu vivis en nepriskribebla mizero.
Granda parto de la loĝantaro tute analfabeta. Grandaj
terposedantoj k nobeluloj, kune kun militistoj k gvi-
dantaj funkciuloj de la Eklezio, subpremis la hispanan
popolon, dum longaj jarcentoj.

Jen do ĉio, kion la pacema revolucio—rezultato de
laŭleĝa balotado—volis transformi. Tion ne povas par-
doni la reakciaj episkopoj. Tial ili tre vulgare agitas pri
evito al «komunisma» revolucio. Ne eĉ unu vorto aperas
por mallaŭdi la riĉulojn, kiuj respondecas pri la nuna
milito! La episkopoj ne nur ne kondamnas la ribelu-
lojn sed male, ili senkulpigas la posedantajn tavolojn pri
«neceso» renversi la legitiman ordon. Evidente, la ekle-
ziaj altranguloj, tro majproksime de la primitivaj apos-
toloj neniam komprenis la aspirojn de la amaso.

Se la kolero de la hispana popolo sin direktis kon-
traŭ la klerikalismo, tio estas ĉar la Eklezio estis unu el
la ĉefaj bastionoj de socio, kiu fariĝis neelportebla. La
hispanaj episkopoj ne komprenis ankoraŭ tion, kion en
aliaj landoj de Eŭropo komprenis la katolikoj, nome: ke
forta antiklerikalismo estas sekvo de maltolerema k tro
konservativa Eklezio. • /

k

Semi venton, estas rikolto de uragano!

La hispanaj episkopoj provas pruvi pamflete, ke
oni preparis «bolŝevikigon> al Hispanio; ili parolas pri
persekutado al la pastroj k pri «sovetigo» (Te la indus-
trio. Kurioza konfuziĝo! La spiritaj interesoj de la
Eklezio k la materiaj interesoj de la plutokratoj estas
do, nedisigeblaj...

Aliflanke, la politika episkoka letero faras senbazajn
asertojn, kontraŭ kiuj staras la realo: la partopreno en
la registaro de demokratoj, katolikoj k etburĝaj libera-
luloj, kiuj restis fidelaj al sia konstitucia juro. Sed la
hispanaj episkopoj baptas kiel «bolŝevikojn» ĉiujn, kiuj,
defendante la liberon, ne akceptas la jugon de Franko.

La «naciaj tradicioj» sendube konsistas en tio;
liveri niajn virinojn al la maŭroj k ankaŭ niajn urbojn k
vilaĝojn; donaci al Italio la Balearajn Irisulojn k al Ger-
manio la produktojn el la minoj de fero. Ankaŭ estas
«naciaj tradicioj» fusilmortigi la baskajn pastrojn, brul-
detrui la sanktan urbon Gernika/k. t. p. Pri tiuj krimoj,
niaj episkopoj absolvas la buĉistojn.

La hispanaj episkopoj montris bone sian nekris-
tanan spiriton per tiu hipokrita letero, kiu cetere estis
trude akceptigata al multaj pastroj, pri kiuj ni faras
dankan escepton. Tial la alilandaj episkopoj, disvasti-
gante la leteron de siaj kolegoj el Hispanio, efike batas
la moralan prestiĝon de la Katolika Eklezio, kies teraj
administrantoj volas konvinki la kristanaron doni ankaŭ
al avida Cezaro tion, kio nur apartenas al la bona Dio...

»

P0POLA F R © N T O

periodajoj, eĉ simplaj klubaj bultenetoj, hava3 sian lokon... Tamen ni serĉis k reserĉis la
titoion de nia gazetonute scn sukceso. Ni ekdubis jam pri nia flzika ekzisto; estis necese
rigardi k palpi la r.umerojn de preskaŭ unu jarkoiekto, fari kalkulojn pri la cent rismoj
uzitaj por la proksimume cent mil ekzempleroj disscnditaj tra Ia mondo k ne forgesi pri
la miloj da pesetoj, libervole ricevitaj de ĉiutendencaj esperantistoj, kiel sola flnanca
riniedo; por konstati ke POPOLA FRONTO r.e estas fikcio k finfine konkludi, ke tiu forgre-
seto, en la jarlibro de I. E. L., eble nur estas simpla efekto de optiko ĉar distraj okuloj
eble povas pli facile vidi la pulojn ol la clefanton... Kia forgeseto, kia forgeseto!...

CTM

« Niai «naciistoj» estas tre ŝpare-
maj... por la kuituro. La «Oficiala
Bulteno de la Ŝtato», kiu eldoniĝas en
Burgos, publikigis dekrefon la 15. de
Septembro per kiu oni ŝlosas «pro
ŝparo» la liceojn, kiuj funkciis en 40
urboj. Krome ankaŭ du model-liceoj
en Seviljo k Malago estas fermitaj
pro sania kaŭzo. .

® Dum unu sola monato (Aŭgusto)
Ia Milicoj de la Kulturo, daŭrigante
sian Iaboron, kreis en la batalfrontoj
112 novajn bibliotekojn.

® La registaro dekretis la enskribon
de ĉiuj viroj inter 18 k 20 jaroj en la
tuta lojala teritorio, por «antaŭarmea
instruado». Tio tute ne implicas tujan
partoprenon en milito, sed paŝon por
formi preparitajn rezervojn. La milita
aĝo en Hispanio estas 21-jara.

© La konsilantaro pri Fizika Kulturo
k vSportoj kreis specialan fakon por
disvolviĝo de la aera sporto, senmo-
toraj flugadoj k paraŝutismo, kun
ekzercaj bazoj en Barcelono, Madrido
k Valencio. Tiu dekreto trafis tre entu-
ziasman akcepton ĉe la junularo.

• Laŭ sciigoj el fidinda deveno,
Mussolini ĵus vendis al Franko dekdu
submarenojn, kiuj estas servataj de
»talaj oficiroj k maristoj. Tiamaniere
>am Italio havas «legianoĵn» ĉiuspe-
cajn en Hispanio; armeanoj, aviadis-
toj k ŝipanoj sur- k sub-maraj.

• Seninterrompe kontinuas la insta-
lado de novaj liceoj por laboristoj.
Post du monatoj, ekfuncios jam tiu
de Madrido. Tiu liceo okupos vastan
domegon, tre komforta, kie lernos 800
junlaboristoj, el kiuj 400 loĝos en ĝi
laŭ reĝimo de internigejo. La Ŝtato
subtenas la instruadon k la elspezojn
de la lernantoj k eĉ pagos al ili la
perditajn salajrojn pro forlaso de iliaj
oficoj. La plej kapablajn laboristojn
oni elektas por tiaj lernejoj.

Krome aperis dekreto malfermante
la pordojn de ĉiuj superaj lernejoj k
universitatoj al la laborista klaso, kun
senpaga studado k subvencioj al la
studentoj. Laŭ reguloj de la dekreto
rajtas ĉeesti unuavice la orfoj k la
filoj de la batalantoj k la militvun-
ditoj. Poste sekvas ĉiuj, kiuj posedas
kapablecon k ĝis nun ne povis, pro
manko da monrimedoj, sekvi la supe-
rajn studojn, kiu estis privilegio en,
la ĵusa estinteco, nur por la riĉuloj. i

® La hispana registaro komunikis
al ŭsona registaro ke nia ŝtato tuj
komencos pagi la blokitajn kreditojn
de kelkaj usonaj firmoj; temas pri
kreditoj ceditaj antaŭ ol la komenco
de la milito. Nia prezidanto Negrin
sendis leteron al usona registaro, per
kiu li asertas, ke tio estas nova pruvo
pri la decido de hispana registaro
plenumi siajn internaciajn devojn.

® Dum oni paroladas, diskutas k
promesas, oni sciigas el Tanĝer ke la
6. de Septembro alvenis en haveno
Melilla 7.000 italaj soldatoj. Tuj post
ilia alveno eliris el tiu haveno tri
divizioj. Italaj oficiroj deklaris, ke
post tiuj soldatoj oni atendas la alve-
non de grandaj kvantoj, kiuj venos
oost kelkaj tagoj. Ankaŭ vojaĝas al
Tispana Maroko germanaj inĝenieroj,
kiuj zorgas pri fortikaĵoj en landlimo
de hispana k francaj zonoj, instalinte
potencajn artileriajn bateriojn.

© Kiam la urbestro de Mŭnchen ak-
ceptis la 114 hispanajn faŝistajn pio-
nirojn, okazis koinika incidento. Oni
deziris fari «spontanean» omaĝon al
vizitantoj k oni decidis, ke la orkestro
de Nigra Gvardio interpretos la faŝis-
tajn himnojn. Kun etendita brako ĉiuj
pretiĝis aŭskulti k la orkestro eklu-
dis... la oficialan himnon de ITispana
Respubliko. La hispanaj faŝistoj tuj
kriis k insultis, k la muzikistoj haltis.
Post klarigo oni aranĝis la aferon.

© En Madrido, ĉe la palaco de la
Nuncio, t. e. ambasadoro de la Papo,
la polico trovis kelkajn fusilojn k
bomboin, mitralilon k municion. Estas
arestita oficisto de la- palaco. Kiel
oni vidas, ankaŭ la Vatikano parto-
prenas la Ne-Intervenon.

© La ĵurnalo Cri/ica el Buenos Aires
sciigas ke la paragvaja gitaristo Juan
Pedro Lopez vizitis la redaktejon k
anoncis ke li rifuzas konservi gitaron,
kiun li ricevis, kiel donacon de la
aviadisto Rajmundo Franko, frato de
la ĉefa perfidulo. Tiun gitaron li rice-

7

vis, antaŭ kelkaj jaroj, okaze de la
fama unua rekta flugo al Ameriko;
kun letero, kiu tekstis jene: «Mi sen-
das al vi gitaron por ke vi kantit la
gloron de la industrio, de la progreso
k de la libero; sed mi deziras, ke ĝi
rompiĝu en viaj manoj la tagon kiani
vi kantos la tiranecon». Juan Pedro
Lopez ĵus diris: «Ĉar tiu ĉi Franko
nunmomente servas la tiranecon kon-
traŭ la hispana popolo, mi ne plu
volas konservi la gitaron».

® La litovia eksministro Felikso Cie-
lens, kiu ĵus vizitis Valencion publi-
kigis artikolon en valencia gazeto,
kiun li titolis «Antaŭen en la Ofen-
sivol» k per kiu li asertas ke la triumfo
de respublika Hispanio supozas «la
plenan nuligon de la faŝismo en tuta
Eŭropo». | ,

© E1 itala deveno oni sciigas, ke en
la mara zono inter Spezia k Genova
estas preparataj 100.000 italaj solda-
toj, pretaj vojaĝi al Hispanio. E1 ha-
veno Genova ĵus eliris la ŝipo Ciitd
di Bengasi kun 400 aeraj pilotoj. En
sama haveno estas la ŝipo Calabria
preta al tuja eliro kun liovaj mili-
tistaj unuoj.

© Jen kelkaj fragmentoj el letero de
angla dukino de Atholl al generalo
Miaja: «La bombardadoj al Madrido,
eĉ en la epoko kiam mi vizilis la ĉef-
urbon, konfirmas sendube la terurajn
okazintaĵojn de Santander.» «Kun
granda intereso mi atentas la heroajn
agojn de via armeo k la noblan sin-
tenon de madrida popolo.» «Mi povas
certigi al vi ke ĉiam mi laboras por
ke la angla popolo sciu la veron pri
la teruraj faktoj.»

• En Asturio, ejo de herooj, kie niaj
soldatoj rezistas la plej kruelan ata-
kon,ĵus okazis eksterordinara okazin-
taĵo. Dum atako de faŝista aviadilaro
al niaj tranĉeoj, la serĝcnto Celestino
Antuna, el 253 Bataliono, faligis tri
ĉasaeroplanojn per sia mitralilo. Li
estis tuj pligradigita; nun li jam estas
leŭtenanto. La soldatoj, kun entu-
ziasmo, aklamis Hn.

© La ĵurnalo La Gazetia dci Popolo
de Milano, deklaris, ke «la legiaj ita-
laj aviadistoj bombardis Valencion la
15. de Septembro, vespere».

Ne estis necesa tiu deklaro...

® Kiel la fratoj Roselli en Francio,
en Tunizo falis, sub la kugloj de la
Faŝismo, Jose Micelli, direktoro de
demokrata gazeto. Tiu nova murdo
cstas kvazaŭ akuza pruvo por tiuj,
kiuj ankoraŭ ne konscias pri faŝista
taktiko, tre danĝera por la paco.

8

P O POLA FRONTO

ABONM ANIERO

Nia gazeto ne havas fiksan abonprezon.

Ĝi eldoniĝas nur per laŭvola individua monhelpo de sia legantaro.
Ni elektis tiun sistemon ĉar tiel, ĉiu kroma sumeto de tiuj, kiuj povas
pagi iomete plie, ebligas la ricevon de agrabla legajo al inultaj, kiuj
pro senlaboreco, aŭ aliaj kaŭzoj, ne povas pagi sian propran kotizon.
Tial, se la enhavo k celo de la revuo estas por vi aprobinda k plaĉa,
pagu vian liberan abonon al iu ajn el niaj internaciaj agentejoj:

(j.ENERALA INTERNACIA ADRESO
nur por mono

GUSTAVE FARENC

55, Rue Brise-Pain
Poŝtĉekkonto 15944 Orieans
ORLEANS (Loiret) FRANCIO

ANGLIO.—K-do O. MELTON.—25 Fovvler 5tr. Nechells, BIRMINGHAM 7

SVEDIO.—ARBETAR ESPERANTISTEN.—Barnhusgatan 8 <3. g. n. b.,

Poŝtĝiro n.° 55411, STOCKHOLM .

BELGIO. — K-do M. DELFORGE. — 55, Rue de Heigne,

Poŝtĝiro 199106, CHARLEROI

REDAKCIA ADRESO POR ĈlO ALlA

POPOLA FPONTO — Mar, 25, Valencia (Hispanio)

NEDERLANDA ADRF.SO

nur por mono de holandanoj

PETRO van der PLANK

Van Speijkslraat, 48-1
poŝtĝiro 245542

AMSTERDAM W. Nederiando

rsi i a m u rsi

ICIO

Valencia esperantistaro . .

274*50

ptof

P. S.—Orihuela.

6

L. A.—-Laguarda. . , . . .

10

»

10

3)

J. M,—Albacete.

100

3»

J. C.—E1 Escorial ....

5

2»

E; G. B.--Madrid.

’4

~ »

J. R.—Bujaraloz.

10

>

W. V.—Tamequa.

1

dol.

C. P.—Vau!x en Velin. . .

* 10

ffr.

G. J.—Cholet.

5

»

R.—-Cholet.

5

»

L. Ch. —Cholet ..

5

y>

A. B. -Cholet.

5

N. N. k N. Th.—Bensuc T. .

20

S. J. S.—Londono ....

10

ŝil.

FLE Sekcio.—Leiden . .. .

5

gd.

F. v. d. M.—Utrccht. . . .

2

»

N. N.—Rotterdam.

0*50

y>

J. ?>.--Breezand.

10

*

J. B. — Arke!.

0*50

»

D. v. M.—Amsterdam. . .

0*20

L. J. B. — Rotterdam. . . .

1 0*50

y>

FLE Sekcio 2.-Rotterdam..

7

»

K. Y. —Batavia.

.5

»

A. v. d. L.—Rotterdam. . .

1

# •

»

G. J. W.—Den Haag. . . .

1

»

L. B.—Wormerveer. . . .

2*90

i

Pro antafla eraro, ni denove kvitancas
jenajn suinojn:

j. J. S. — Amsterdam ... 4 gd.

J. B. P, — Rotierdam. ... 1 »

AViZO Kiam ĉi tiu numero, ĝusfatem-
pe, jam estis kompostita, la aĉetifa k aten -
dita papcro ankoraŭ ne venisei Barcelono
pro naturaj malfacilejoj en ia transporto.
Ni devas uzi devige paperon e! maialta
kvalito.kio malbeiigas plie la prokraston.
Niaj legantoj scios kompreni k pardoni. -

KORESPONDADO'

Shnpla trilinia anonceto 4 f. fr.

SOVETIO.—Okaze de la 20-jara datreveno
de Oktobra Revolucio en nia lando estas
tre dezirinde ricevi salutleterojn por la-
boruloj de U. S. S. R. Tial oni petas
; sendi individuajn aŭ kolektivajn leterojn
de laboristaj, junularaj, sportaj k. a.
organizoj. Ĉion ni klopodos aperigi en
pluraj ruslingvaj jurneloj. Adreso: K-do
Andrej “Sidorof, Srednc - Smolcnskaja
ul. 28, Voronej.

SVEDIO.—K-do Adar Bengtsson, Sovsater,
Tunafors, Eskilstuna, dez. kor. kun ba-
talantaj soldatoj ĉe la diversaj hispanaj
frontoj. Li povas korespondi esperante,
germane k angle.

HISPAMIO. r- K-do Carlos Marzal-Puerla
Nueva, Utiel (Valencia) dez. kor. ĉ. I. k
. ĉ. t. 'certa respondo! Skribu multe!

LASTA H O R O

Asturio cstas nun la punkto, kie la
milito akiras epopean k patosan ka-
rakteron. La italaj divizioj atakas kun
urĝa bezono por likvidi la nordan
zonon antaŭ ol la vintra sezono; sed
ia inirinda k drasta rezisto de la bra-
vaj ministoj r.enversas la fiajn inten-
, cojn. Hodiaŭ la malamiko preskaŭ
estas haltigita.

En la aragonaj frontoj nia ofen-
sivo daŭras k en ceteraj frontoj oka-
zas nertio rimarkinda.

En la fronto internacia, kiel ĉiam,
ni gajnis hur moralan prestiĝon...

X>OPOYl\ FI*0*fT0 estas tute privatn entrepre-

TTTTrr?TTfTTTTTTfvmTryTTTTVTTTrm no, sen oficiala stampo , dc
Grupo Laborista Esperanlista en Valencio. La gazeto ricevas nenian
subvencion! ĉi vivas nur per libervolaj mondonacoj de sia legantaro,
soia masfro, kiun ĝi akceptas. ĉiuj redaktoroj, kiel civitanoj, cstas
malnovaj membroj de unu aŭ alia popolfronta partio; sed ankaŭ, sam-
tempe, ĉiuj ili, kiel laboristoj, estas antikvaj membroj de unu aŭ alia
el la du sindikataj prganizoj: U. G. T. eŭ C. N. T. Tute prave do ili
rajtas paroli en Esperanto kiel organizitaj laborisloj k civitanoj!

rm o m

POPOLPRONTA LETERUJO

S. M. S.—Rajeĉko.—Tukfore ni dankas
vian emocian salutleteron k viajn sindonajn
klopodojn favore al nia batalo. ^

W. V.—Tamagua, Penn,-Bonvole k ple-
zure ni scndis c I vi la indikitajn numerojn.
Via monsendo aperos kvitancita en Ia ru-
briko «Nia Municio»:

G. E. T.—Tanger.—Ni aperigos k petoa
represigon de via anonceto. Ni zorgas pri
via denunco k penos atingi solvon por viaj
pravaj plendoj. SKSjj

A. v. d. S.—ymuiden.— K-do. H. ricevis
vian afablan Ieteron. Kun bedaflro, pro
manko de tempo, Ii ne povas respondi ĝin
perletere. Li dankas k ŝatas vian ĝentilan
klarigon. Liaopinie, via sinteno estas larĝe
influita de Tolstoi, Gandhi k similaj filozo-
fiaj skoloj; sed de klasbatala vidpunkto ĝi
estas rifuzinda. Sincere, oni logike deduk-
las, ke vi esfus pli ĝuste enkadrigita en
I. E. L. aŭ en U. E. A. -

A. R:—Zeist.—Dankc ni legis vian esti-
inatan leteron. Ni tute ne ofendiĝis pro tio,
kion vi aludas. Male, ni ĝojis, vidi la tutan
originalon publikigila.

• B. P. - Moskvo.—Vian tre interesan pro-
ponon ni pristudas kun atento k ni ĝojus se
ĝi estus efektivigebla mondskale.

A. A.—Jugoslavio.—Pere de franca kama-
rado ni ricevis vian leleron, kiu montras la
malŝalindajn procedojn de via katolika ga-
zetaro. La Katolika Eklezio ja sin dediĉas jeli
ŝlimon sur sin. Des pli malbone por ĝi! An-
taŭajn leterojn el vi ni ne havas. Rilate al via
demando pri Brazilio ni respondas al vi
per poŝto.

'j/.j//jy/j//j//j//jy/j/yj//j//jy/j//j//j//j//jy/j//j//jy/j/^^

INFORMEjO

ONI SCIVOLAS pri:

K-do. Jarin Hosek, kies lasta adreso esiis:
«Hospital Universidad, sala 16, Mur-
cia» (Vundito cl Internacia Brigado).
K-do. Lanibcrto Duils, arlileriisto en Inler-
nacia Brigado, nederlandano.

K-do. Evelecio Urbaneia, fervojisto. Lia
adreso estis: Puig, 7. San Andres (Bar-
celona).

K-do. Henri Grunchard aŭ Guttman, kies
lastc konata adreso cstis: «S. R. 1. AI-
bacete*. Veninta el Parizo por aliĝi !a
intcrnacian Brigadon. Urĝe!

K-do. Eŭgeno Stern, ĉeĥoslovako. Intern^
cia brigadano.

Gefratoj de k-do. Karlo G6mez, kiuj logis
en San Sebastian, slrato Salguan, 10.

K-do. Vassily Kipper, el Orŭn. Oni volas
scii ĉu li estas cn la Internacia Brigado.

K do Miguel Calzada Ortega, aŭ familianoj
de li, e! Valmaseda. Petu informojn
K-do. Jarronny, 101 rue Nafionales, Cholet,
Francio.

O N I INFORMAS, K E

K-do. S. Martinez Guillcm, e! Catarroja,
dejoras nun en la Armeo. Lia adrcso
estas: «5." Divisi6n Organica, 105 Bri-
gada, 1. Batall6n, 2.“ C.onipafi:3. Frente
del Centro. EL ESCORIAL DE LA
SIERRA (Madrid).» g ^■1

K-do. Rafael Palomares, bonfartas k loĝas
S-to. Largo Caballero, 6. Transeuntes
Militares. CASTELLON (Hispanio).

K-do. Leopoldo Soler, de Cocentaina, vun-
dito, kuŝas en «Hospilal Militar n.° 2,
Cama 259. ALCOY (Alicante)».

K-do. Johano Christamentl, dejoras en
«Socorro Rojo Inlernacional, Plaza Al-
tozano, 70, A.—ALBACETE.

•* 0 — f

K-do. Ricardo Quiles (Kiles) havas jenan
novan adreson: 99.* Brigada Mixta. Es-
tado Mayor. 2.° Secciĉn. Ejercito del
Centro.

Presejo de J. Olraos, Alicante, 55, Valencia